การปรับตัวของธุรกิจ Logistics ในยุค Digital

การปรับตัวของธุรกิจ Logistics ในยุค Digital

การเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) อย่างเป็นทางการ ตั้งแต่ 1 มกราคม 2559 เป็นต้นไป ถือว่าเป็นการบรรลุตามแผนการปฎิบัติงานการจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC Blueprint) ที่กำหนดมาตรการให้ประเทศสมาชิก ประกอบด้วย ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ บรูไน กัมพูชา ลาว พม่า และเวียดนาม ต้องดำเนินการตามปฏิญญากรุงเทพ เริ่มเมื่อสิงหาคม 2510 เพื่อจัดตั้งสมาคมความร่วมมือกันในการเพิ่มอัตราการเจริญเติบโต ทางเศรษฐกิจ การพัฒนาสังคม การพัฒนาวัฒนธรรมในกลุ่มประเทศสมาชิก

แผนภาพที่ 1 ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนหรือ AEC

ซึ่งปัจจุบันธุรกิจโลจิสติกส์มีบทบาทสำคัญในตลาดโลก เนื่องจากทุกกิจกรรมในธุรกิจจะต้องมีการนำโลจิสติกส์มาประยุกต์ใช้ในธุรกิจ ทำให้เกิดการแข่งขันของธุรกิจโลจิสติกส์ระดับโลกทุกวันนี้ โดยเป็นสาเหตุให้มีการซื้อกิจการกันมากขึ้นผู้โลดแล่นที่อยู่ในสายอาชีพโลจิสติกส์มากกว่า 20 ปี อย่าง คุณธนาธร ศรีสกุล ปัจจุบันผันตัวเองรับเป็นที่ปรึกษาในนามบริษัท Peak Management Asia ได้ให้คำตอบของการซื้อขายกิจการด้านโลจิสติกส์ คือ แต่ละบริษัทที่แม้จะเป็นผู้นำทางธุรกิจแต่อาจไม่มีโซลูชั่นที่แท้จริงให้กับลูกค้า เพราะองค์กรบางแห่งเก่งด้านโลจิสติกส์ บางแห่งเก่งด้านซัพพลายเชน ไม่มีองค์กรใดที่เก่งในทุกๆ ด้านสำหรับงานขนส่ง (Transport) มีทั้งขนส่งภายในประเทศ ขนส่งระหว่างประเทศ ขนส่งข้ามแดน ความชำนาญการแต่ละอย่างก็ไม่เหมือนกัน

          การขนส่งระหว่างประเทศ ผู้ให้บริการ หรือ Freight Forwarder หมายถึง ตัวแทนผู้รับจัดการขนส่งสินค้าระหว่าประเทศ Freight Forwarder อาจทำหน้าที่หลายอย่าง เช่น บางรายทำหน้าที่เป็นตัวแทนในการจัดหาและจัดการขนส่งสินค้าของผู้ส่งออกไปยังเมืองท่าปลายทาง บางรายทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างผู้ส่งสินค้า บางรายทำหน้าที่เป็นผู้ขนส่งสินค้าโดยตรง ซึ่งอาจจะเป็นผู้ประกอบการขนส่งสินค้าหลายรูปแบบ (Multimodal Transport Operator) หรือผู้ให้บริการที่ไม่ใช่เจ้าของเรือ (Non-Vessel Operating Common Carrier (NVOCC)) ทำหน้าที่เป็น Consolidator คือ รวมสินค้าเพื่อทำให้ค่าขนส่งถูกลง แต่ถ้ามีเครือข่าย (Network) เป็นของตัวเอง มีสาขาอยู่ทั่วโลก หรือมีมากกว่า 4-5 แห่งในแต่ละประเทศ ก็สามารถต่อสู้และแข่งขันในธุรกิจนี้ได้อย่างเข้มแข็ง

          ส่วนงานด้านซัพพลายเชนก็จะเกี่ยวข้องในเรื่องของคลังสินค้า (Warehouse) ตั้งแต่เริ่มการจัดซื้อ การผลิต และนำโลจิสติกส์เข้ามาบริหารจัดการทำให้สินค้าลื่นไหลได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ และเมื่อผลิตสินค้าเสร็จตรวจสอบผ่าน ส่งออกไปถึงศูนย์กระจายสินค้า (Distribution Center) และส่งต่อไปถึงร้านค้าปลีก (Retail Store)

แผนภาพที่ 2 ลักษณะศูนย์กระจายสินค้า (Distribution Center)

ที่มา www.prosofterp.com/

          หลายท่านคงเคยได้ยินว่าบริษัท Exel ซึ่งเป็นบริษัทโลจิสติกส์ระดับเบอร์ 2 ของโลก ถูก DHL International Ltd. เป็นผู้นำในอุตสาหกรรมการขนส่งด่วนและlogistics ระดับโลก ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 1969 บริษัทเสนอบริการขนส่งด่วนเอกสารและพัสดุภัณฑ์ บริการการขนส่งและsolutions ด้าน logistics ที่รวดเร็ว โดยมีเครือข่ายเชื่อมโยงครอบคลุมมากกว่า 220 ประเทศ ในทั่วโลก มีบุคลากรที่พร้อมให้บริการกว่า 170,000 คน ปัจจุบัน DHL มีสำนักงานใหญ่ ที่เมือง Brussels ประเทศ Belgium โดยมี Deutsche Post World Net เป็นผู้ถือหุ้น 100% ซึ่งเป็นเบอร์ 3 ของโลกเมื่อปี 2005 ในเวลานั้นซื้อกิจการไป ด้วยมูลค่า 6.7 พันล้านเหรียญยูโร เหตุผล คือ มีเงินเพียงพอแต่ไม่มีความรู้เกี่ยวกับลำดับขั้นตอนในการทำงาน (Kwon How) ไม่มีเทคโนโลยี บุคลากร และลูกค้า เป้าหมายต้องการจะขยายธุรกิจในระยะเวลา 3-5 ปี ถ้ารอให้ธุรกิจขยายตัวเองอาจจะต้องใช้เวลามากกว่านี้ หนทางง่ายที่สุด คือ ซื้อกิจการคู่แข่งที่มีครบทุกอย่าง เพราะ Exel สมัยนั้นมีความเข้มแข็งในด้านซัพพลายเชน ทั้ง Contract Management และ Freight Management รวมถึงการทำ Cross Border มีความสามารถทำได้ทุกอย่าง

          หลักในการซื้อขายกิจการของบริษัท DHL เขาจะทำการพิจารณาจากลูกค้าในมือเท่าไรของบริษัท Exel  ไม่ใช่มองดูที่ทรัพย์สิน ซื้อกิจการไปได้ยอดขายตามมาทันที แต่ยอดขายก็ต้องมี Kwon How โซลูชั่นที่ให้ลูกค้าพึงพอใจที่จะอยู่กับเราหรือไม่[1]

          ขณะที่ล่าสุดมีข่าวการควบรวมกิจการ “UPS” ขอซื้อบริษัท “TNT” ถ้าพูดถึงบริษัทขนส่งด่วนท็อป 4 ระดับโลก ก็คือ DHL, UPS, FedEx และ TNT ลักษณะนี้ก็เช่นเดียวกัน UPS เบอร์ 2 ของโลก ซื้อเบอร์ 4 TNT ซึ่ง TNT มี Trucking และ Cross Border ในยุโรป ตะวันออกกลาง บลาซิล และในเอเชียที่แข็งแรง ซึ่ง UPS มีความเข้มแข็งแค่เฉพาะในอเมริกา และต้องการขยายตลาดในยุโรป คาดว่าไม่น่าจะเกินหนึ่งปีข้างหน้าชื่อ “TNT” น่าจะหายไปกลายเป็น “UPS” มาแทน แนวโน้มการแข่งขันจะมากขึ้นเรื่อยๆ จะเห็นว่าคนไหนเป็นเจ้าใหญ่จะมีความได้เปรียบด้านการเงิน ความคิด การวางกลยุทธ์ระยะยาว”[2]

ตลาดโลจิสติกส์ใหญ่แค่ไหน

Transport Intelligence รายงานสัดส่วนทางการตลาดของธุรกิจ Global Freight Forwarding ระดับโลก ปี 2015 ตลาดด้านการขนส่งมีขนาดเพิ่มสูงขึ้นกว่าเดิมในปี 2012

ตลาดที่เกิดขึ้นใหม่ๆ ที่เป็นที่น่าจับตามองและมีโอกาสเติบโตสำหรับการขนส่งสินค้า ถ้าภาครัฐบาลมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานจะทำให้ทวีปแอฟริกาและตะวันออกกลางเป็นภูมิภาคที่ศักยภาพที่เข้าที่ลงทุนด้านโลจิสติกส์

          ดังนั้นจะเห็นว่าธุรกิจมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากในเรื่องการซื้อขายสินค้าจากหน้าร้านเป็นการซื้อจากผ่านระบบ E-Commerce ซึ่งทำให้การซื้อขายมีความสะดวกสบายและรวดเร็วยิ่งขึ้น จะส่งผลทำให้ตลาดธุรกิจโลจิสติกส์ของโลกมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว

          Forst & Sullivah คาดการณ์เกี่ยวกับตลาดโลจิสติกส์ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก 12 ประเทศ 7.6 ตั้งแต่ปี ในปี 2011 – 2015 โดยมีมูลค่า 4.09 ล้านล้านเหรียญสหรัฐภายในปี 2015 และสำหรับประเทศไทย ตลาดโลจิสติกส์จะเพิ่มขึ้นร้อยละ 7.5 โดยมีมูลค่าสูงถึง 85.9 พันล้านเหรียญสหรัฐภายในปี 2015

          การเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน(Asean Economics Community: AEC) ธุรกิจด้านโลจิสติกส์ในเอเชียเราจะแซงไปอีกเยอะเลย มีการประมาณการณ์ตัวเลขปี 2014 ตลาดโลจิสติกส์ในเอเชียจะเพิ่มประมาณ 66 พันล้านเหรียญยูโร เพิ่มขึ้นเกือบ 70% นี่คือโอกาส ตัวเลขที่ทำการสำรวจได้จากการสอบถามผู้ประกอบการระดับ Global Freight Forwarding ว่าไปลงทุนที่ไหนบ้าง ทำให้เรามองเห็นธุรกิจการซื้อขายในเอเชียแปซิฟิคมีมากขึ้น

ผลสรุปผู้ให้บริการด้าน Freight Forwarding อันดับหนึ่งของโลกคือ Kuehne + Nagel มียอดขาย 11,527 ล้านเหรียญยูโร ซึ่งไม่ถึง 10% ของขนาดตลาดโลจิสติกส์ของโลก ดังนั้นคาดว่าจะมีการควบรวมกิจการเกิดขึ้นอีกมาก แต่คิดว่าขณะนี้เวลายังไม่เหมาะสม เพราะบริษัทใหญ่ๆ ถูกซื้อไปหมดแล้ว

          การเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (Asean Economics Community: AEC) นักลงทุนอาเซียนสามารถเข้ามาถือหุ้นในธุรกิจโลจิสติกส์ภายในประเทศไทยได้ถึง 70% จึงเป็นการเปิดโอกาสให้นักลงทุนต่างชาติหรือบริษัทโลจิสติกส์ขนาดใหญ่ “เข้ามาล่าซื้อกิจการ” ซึ่งธุรกิจโลจิสติกส์ของไทย บริษัทไหนที่มี “ลูกค้าสำคัญในมือ” ควรจะมีการวางกลยุทธ์ เพื่อมิให้สามารถเข้ามาเริ่มกว้านซื้อธุรกิจได้ในเร็ววันนี้

[1] สุวรรณี เรืองวิทยาโชติ , Logistics Digest

[2] ธนาธร ศรีสกุล บริษัท Peak Management Asia